Kan Uyuşmazlığı (Rh/rh Uygunsuzluğu)

Kan Uyuşmazlığı

Anne kan grubunun Rh (-) negatif , babanın ise Rh (+) pozitif olması durumuna Rh uygunsuzluğu (kan uyuşmmazlığı) denir. Rh uyuşmazlığı olan çiftlerin doğan bebekleri Rh (-) ise bir problem yoktur ancak bebek Rh (+) ise, var olan kan uyuşmazlığı nedeniyle Rh immunizasyonuna (etkileşme)  yol açabilir. Rh uygunsuzluğu yani kan uyuşmazlığı ile rh immunizasyonu farklı şeylerdir, karıştırımaması gerekir. Rh immunizasyonu, her gebelikte olmayan ve bazı kan uyuşmazlığı olanlarda gelişebilen bir sorunlar zinciridir.

Anne kan grubunun Rh negatif, babanın ise Rh pozitif olması dışındaki hiç durumda kan uyuşmazlığı olamaz. Kan grupları üzerinde çalışmalar sürerken bazı insanların kanlarında bulunan alyuvarlarda Rhesus faktörü adı verilen bir maddenin varlığı ortaya çıkarılmıştır. Rhesus faktörü kısaca Rh faktörü olarak belirlenmektedir. Rh faktörü pozitif (+) ve negatif (-) işaretleriyle belirtilir. İnsanların yüzde 85’inde Rh faktörü pozitif olarak vardır. İnsanların yüzde 15’inde ise Rh faktörü yoktur ve bu insanlar Rh (-) olarak belirlenir.

Rh uygunsuzluğu varlığında eğer bebek pozitif ise gebelik ya da doğum esnasında anne kanı ile bebeğin kanı temas eder ve anne kanına bebek kanındaki eritrositler (kırmızı kan hücreleri) geçer. Bu eritrositler üzerinde bebeğe ait Rh antijenleri vardır. Anne kanında, Rhesus faktörü olmadığı için bebeğinden kendisine geçen bu Rh antijenini  annenin savunma mekanizması bir düşman olarak algılar ve kendisini ondan korumak amacı ile anti Rh antikoru üretir.  ilk gebelikteki bebek bir zarar görmez ancak bir sonraki gebelikte de bebek eğer Rh (+) olur ise anne kanındaki, bu ilk gebelikte oluşmuş anti Rh antikorlar, bebeğe geçer ve bebeğin kanında eritrositlerin parçalanmasına ve bebekte kansızlığa (anemi) neden olur. Etkilenmiş bebeklerde ultrasonda tipik olarak hidrops fetalis tespit edilir. Bebekteki kan tablosunun bozulması sonucu kalp yetmezliği ve vücut boşluklarında biriken sıvı, hidrops fetalis denilen, bebeğin vucudunun su toplanması ile seyreden tablonun nedenidir. Etkilenmenin şiddetine bağlı olarak bebekte anne karnında ölüm dahi görülebilir.

Düşük, kürtaj, dış gebelik, amniosentez, CVS, kordosentez gibi girişimler sonucu da bebek kanının anneye geçmesi ve annenin bunlara karşı antikor oluşturması mümkün olabilmektedir.
Bu durumlarda annenin etkilenmesini önlemek amacıyla 72 saat içerisinde Anti-D iğnesi yapılması önerilmekle beraber 14-28 gün içerisinde yapılabileceği bildirilmektedir.

Kan uyuşmazlığı (Rh/rh uygunsuzluğu) olan hastalarda ilk kontrolde indirekt coombs testi (İCT)’nin negatifliği halinde düşük ihtimalle olsa da antenatal dönemde Rh izoimmunizasyonu gelişme olasılığı nedeniyle, 20. haftadan itibaren dörder haftalık aralıklarla İCT tekrarlanmalıdır. İCT’i negatif olan gebelere, öncelikle 28. haftada 300 mikrogram anti-D gamma globulin (halk arasında kan uyuşmazlık iğnesi denir) ile proflaksi yapılmalıdır. Bu dönemde proflaksi uygulanmasının amacı doğuma kadarki 12 haftalık süre boyunca oluşabilecek fetustan-anneye kanamaları karşılayabilmektir. İmmunize olmamış bir gebede proflaksi için en önemli dönem doğumdur. Doğumu takiben bebeğin kordon kanından direkt coombs testi (DCT) ve bebek kan grubu çalışılmalıdır. DCT’nin negatif ve bebek kan grubunun Rh(+) olması halinde anti-D immunglobulin (kan uyuşmazlığı iğnesi) tekrarlanmalıdır. Bu annede antikorların oluşmasını engelleyerek bir sonraki gebeliğin bu antikorlar tarafından etkilenmesini engeller.

ICT testinin pozitifliği durumunda ise titrasyon çalışılmalıdır. 1/16 ve altındaki titrasyonlarda fetus için intrauterin dönemde risk yoktur. Bu durumda 2-4 hafta aralıklarla İCT’ni tekrarlamak yeterli olacaktır. İCT pozitifliği 1/16’nın üzerinde olmadıkça gebeliğe müdahale edilmez. Titrasyonun 1/16 veya üzerinde olması durumunda etkilenmenin ciddiyetini araştırmak için amniosentez, kordosentez ve USG gibi ileri tetkiklere geçilmelidir. Hastalık ciddi düzeyde ise anne karnında bebek kanını değiştirmek gerekebilir.
A, B, O kan gruplarına bağlı uyuşmazlık olur mu?
Anne ve bebek arasında A, B, O kan gruplarına bağlı uyuşmazlık da görülebilir. Bütün gebeliklerin yüzde 20’sinde görülen bu uyuşmazlık teorik olarak mümkündür ancak pratikte önemi yoktur çünkü etkilenme çok hafif olur. Bu nedenle pratikte ABO uyuşmazlığı araştırılmaz ve bunu önlemek amacıyla herhangi bir ilaç yapılmaz. Anne 0 grubu, fetus A1 veya B grubu olduğunda bu tür uyuşmazlıktan bahsedilebilir. Bu durumda etkilenmenin ve aneminin pratikte önemsiz derecede hafif olmasının nedenleri: Bu durumda antikorlar çoğunlukla plasentayı geçemeyen IgM yapısındadır, az sayıda IgG yapısında antikor oluşur. ABO antijenleri eritrositlerin yüzeyinde az miktarda bulunur. ABO antijenleri fetustaki tüm dokularda bulunur bu nedenle antikorlar tüm dokulara bağlanır ve eritrositler üzerindeki etki minimal olur.

Anne ve fetus arasında ABO kan gruplarına bağlı uyuşmazlık ve Rh uyuşmazlığı birlikte varsa ABO uyuşmazlığı Rh uyuşmazlığı şiddetinin azalmasını sağlar. Çünkü anneden fetusa geçen ABO antikorları fetusta Rh antijenlerinin kısmen hasara uğramasını sağlar.

Anneanne Teorisi (Grandmother Theory) Nedir?

Bu ilginç teorideki duruma göre anneden bebeğe geçen Rh antikorlarının kaynağı bebeğin anneannesidir. Bebek rh (+), anne rh (-), anneanne rh (+)’dir.
Burada anneannenin hamileliği sırasında olan fetomaternal kanama fetusun  anti-d antikorlar oluşturmasına neden olmuştur (normaldekinin tersi şekilde). Yani fetus daha anne karnında sensitize olmuştur. Fetus doğumdan sonra erişkin yaşa gelip hamile kaldığında bebeği rh (+) olursa kendisinde daha önceden oluşan anti-d antikorlarını bu sefer kendi bebeğine geçirecektir ve bebekte hastalık meydana gelebilecektir.

68 Yorum "Kan Uyuşmazlığı (Rh/rh Uygunsuzluğu)"

  1. Sabrina atakan Tarih: 29 Ekim 2017 Saat: 15:26

    Ben iki doğum yaptım.uyusmazligimiz var.ikinci doğumda tuplerimi baglattim.bu yuzdende uyusmazlik ignemi yaptirmadim.13 yıl sonra pişmanlık duyup tup bebek le hamile kaldim indirekt coombs pozitif.beni ne gibi bir süreç bekliyo.

    • Cüneyt Özcan Tarih: 30 Ekim 2017 Saat: 14:08

      bu durumda bir perinatolog’a gitmenizi ve titrasyon değerlerinize de baktırmayı öneririm.

  2. Anıl Tarih: 22 Ağustos 2017 Saat: 18:47

    Merhaba doktor bey, ilk gebeliğim 32. Hafta. Dayım.kan uyuşmazlığımız var .28. Haftada iğne oldum. Şimdiye kadar indirect coombs hep negatifti.32. Haftada 1/8 oranında pozitif çıktı. Doktorum iki hafta sonra tekrar bakacağız dedi ama siz ne önerirsiniz? Teşekkür ederim şimdiden

  3. Melek Can Özipek Tarih: 27 Temmuz 2017 Saat: 12:49

    Merhaba doktor bey. Ben 12+4 hamileyim. 12+1 de kan uyuşmazlığı testi istendi indirect coombs testi yapıldı ve pozitif çıktı. İki gün sonra tekrardan test tekrarlandı ve titresi 1/16 çıktı. Benim ilk hamileliğim, düşük tehlikem yok, hiç kanamam olmadı. Bunun sebebini öğrenmek istiyorum. Yardimlarinizi rica ederim.

    • Cüneyt Özcan Tarih: 27 Temmuz 2017 Saat: 13:38

      bazen doğrusu sadece bir laboratuar hatası bile olabilir bu nedenle bir üniversite hastanesi ya da perinatolog’a da görünüp titrasyon takibi yapılmasında ileri testler yapılmaında fayda var.

  4. TUĞÇE Tarih: 12 Temmuz 2017 Saat: 19:56

    HOCAM MERHABA 12 HAFTA 4 GÜNLÜK HAMİLEYİM 6. HAFTADA KANAMA NEDENİYLE GÜN HASTANEDE YATTIM BU SIRADA KAN UYUŞMAZLIĞI İĞNESİNİN YARIM DOZUNUN YAPILDIĞI SÖYLENDİ.BU HAFTA Kİ KONTROLÜMDE DOKTORUM KAN UYUŞMAZLIĞI TESTİ İSTEDİ SONUCU POZİTİF ÇIKTI HASTA TİTRESİ : 1/2 OLARAK YAZMAKTADIR.BEBEĞİMLE İLGİLİ RİSK NEDİR.ÇOK ZOR BİR HAMİLE KALMA DÖNEMİ YAŞADIM VE ŞU AN ÇOK KORKUYORUZ.BİLGİ VEREBİLİR MİSİNİZ?

    • Cüneyt Özcan Tarih: 14 Temmuz 2017 Saat: 10:22

      muhtemelen pozitiflik iğneye bağlı olabilir. titrasyon bakılması ve tekrar edilmesi gerekecek. bir perinatolog’a giderseniz sizi bilgilendirecek ve rahatlatacaktır.

      • tuğçe Tarih: 14 Temmuz 2017 Saat: 20:23

        İlginiz için çok teşekkür ederim hocam

  5. Serap Tarih: 10 Temmuz 2017 Saat: 02:49

    Mrb doktor bey ikinci cocuguma 37 haftalik hamileyim indirect combs testim 1/4 pozitif cikiyor doktorum bebekte artik gelisim yavaslamasi gozlemledigini ve riske atmamak icin bebegi almasi gerektigini soyledi fakat sezeryan olmak istemedigim icin baska bir doktora gittim oda bebegin gelisiminin gayet normal oldugunu ve saten 1/4 pozitifligin cok dusuk bir deger oldugunu NST olcumlerimde sknti olmadigini ve normal dogum yapabilecegimi soyledi kafam cok karisti sizce normal dogumu beklersem sknti olurmu cocugum icin

    • Cüneyt Özcan Tarih: 10 Temmuz 2017 Saat: 14:28

      peki 28. haftada anti D yapılmışmıydı size. eğer yapılmış idi ise 1/4 pozitiflik olabilir ve normal doğum bekleyebilirsiniz.

    • Cüneyt Özcan Tarih: 10 Temmuz 2017 Saat: 14:29

      peki 28. haftada anti D yapılmışmıydı size.

Bir Cevap Yazın

E-posta adresiniz sadece doktorumuz tarafından görülecektir.

Yorumunuz doktorumuz tarafından onaylandıktan sonra yayınlanacaktır.