Normal Adet Siklusu Nedir? Gebelik Nasıl Oluşur?

Normal Adet Siklusu Nedir? Gebelik Nasıl Oluşur?

Normal bir adet siklusu son adet tarihinin ilk gününden  bir sonraki adet tarihinin ilk gününe kadar geçen süredir. Normalde bu süre 28 gün olmakla beraber 21 ile 35 gün arası normal kabul edilir. Burada en önemli karmaşa adetin ilk günü ile ilgilidir. Adetin ilk günü, kanamanın ilk günüdür ve doktorunuz size Adetin ilk gününü sorduğunda mutlaka Kanamanızın başladığı günü ilk gün olarak belirtmelisiniz. Çünkü özellikle kısırlık tedavilerinde, yumurtlama takiplerinde ve gebelik yaşı takibinde yapılan hesaplar hep bu güne göre yapılacaktır ve doğru söylenmesi ve hatta mümkünse düzenli olarak kaydedilmesi çok önemlidir.

Adet mekanizması aşağıda anlatılacağı üzere, bir çok komponenti olan son derece karmaşık bir hormonal değişimler süreci olmakla beraber basitçe şöyle açıklanabilir. Doğa kadını üremesi için kodlamıştır ve yumurtalıklardan her ay bir adet yumurta adet başlangıcından itibaren olgunlaştırılır, buna eş zamanlı olarak kanama ile dökülen rahim iç zarı (endometrium) kendisini gebelik için hazırlar. Ancak yumurtlama sonrasında gebelik gelişmez ise sagolanan hormon düzeyleri azalır ve endometrium gelişimi de durur, böylece bir sonraki ay’a kendini hazırlamak eskimiş rahim iç zarını kanayarak dışarı atar. Bu dönemde normalde kapalı olan rahim ağzı açılır.

 

Adet (Mens) Mekanizması

Beyinde gerçekleşen olaylar

Her adetin ilk günü beyinde hipotalamus denen bir bölgeden salgılanan GnRH adlı hormon, hipofizden folikül stimule edici (uyarıcı) hormon (FSH) salgısını uyarmaya başlar. FSH etkisiyle yumurtalıklardan birinde yeni bir folikül (içinde yumurta hücresini gelişen sağlıklı yumurta kisti) olgunlaşmaya başlar. Bu folikül olgunlaştıkça östrojen hormonu üretimi artar, östrojen üretimi arttıkça hipofiz bölgesinden salgılanan luteinizan hormon (LH) miktarı artar. Folikül olgunlaştıkça giderek içi sıvı dolu ufak bir kese haline gelir.

 

Yumurtalıkta gerçekleşen olaylar

Adet döneminde olgunlaşan yumurtanın seçimi, yaklaşık bir yıl önceden yumurtalık tarafından 500-1000 öncü yumurta hücresi arasında başlayan bir yarış sonucu, adet başlangıcına kadar gelebilen 5-7 yumurta hücresinden sadece bir tanesinin seçilmesi ile oluşan son derece karmaşık ve seçici bir süreçtir.

Folikül yaklaşık olarak 16-20 milimetre çapına eriştiğinde östrojen hormonu da kanda maksimum seviyeye ulaşır ve bu da LH seviyesinin giderek daha da artmasına neden olur. LH piki (LH’ın en yüksek seviyeye ulaştığı an) olduğunda folikül çatlar ve içindeki oosit (yumurta hücresi) serbestleşerek Fallop tüpü tarafından yakalanır.

Folikül çatladıktan sonra “çatlama bölgesinde” corpus luteum (sarı cisim) adı verilen bir yapı oluşur ve östrojen hormonuna ek olarak progesteron hormonu da üretmeye başlar. Corpus luteum’un ömrü 14 gündür ancak gebelik oluşur ise bu yapı yaklaşık 10. haftaya kadar progesteron salgılamaya ve gebeliği desteklemeye devam eder. 10. haftadan itibaren placenta kendi progesteronunu kendisi üretebilecek hale gelir ve görevi devralır.

Uterusta(rahim) gerçekleşen olaylar

Uterusun içi endometrium adı verilen bir tabakayla kaplıdır ve amacı embryonun (döllenmiş yumurta) tutunup yerleşebilmesi için en uygun şartları sağlamak. Endometrium östrojen etkisiyle kalınlaşır ve yumurtlama sonrası devreye giren progesteron hormonunun da etkisiyle döllenmiş yumurta hücresinin implantasyonu (yerleşmesi) ve gebeliğin başlaması için elverişli duruma getirilir.

Neden kanama olur?

Corpus luteumun ömrü siklus kaç gün olursa olsun her kadında 14 gündür. Bu süreye yaklaştıkça corpus luteumun progesteron salgısı giderek azalır ve kandaki progesteron iyice azaldığında endometrium tabakası desteğini kaybederek “dökülmeye” başlar. İşte bu dökülme kanamayla birlikte olduğundan adet kanaması adını alır.

Corpus luteum ömrünün kısıtlı olmasının özel bir anlamı vardır: 28 günde bir adet gören bir kadında ovulasyon 14. günde olmaktadır, demek ki kadın örneğin 30 günde bir adet görüyorsa bu kadında 30-14=16. gün ovulasyon günüdür. Aksine 26 günde bir adet gören bir kadında 26-14=12. gün ovulasyon günüdür.

Ne zaman gebe kalınır? (Takvim Yöntemi)

Bu tamamen yumurtlamanın olduğu günlerde ilişkiye girilmesine bağlı bir konudur. Her bayanın adet düzeni farklıdır ve 21 gün ile 35 gün arasında bir düzende olabilir. Burada bilinmesi gereken en önemli konu sizin adet düzeniniz kaç günde bir olmaktadır. Tabii ki tüm bu hesapları yaparken adetin başlangıcının kanamanın ilk günü olduğunu tekrar hatırlatmakta fayda var. Diğer konu yumurtlamanın ne zaman olduğudur ki her kadında yumurtlama adet tarihinden 14 gün öncesine denk gelir. Yani adetleri düzenli olarak 30 günde bir olan bir bayanın yumurtlama tarihi adetinin 16. gününe denk gelirken, adetleri 24 günde bir olan bir bayanın yumurtlaması adetinin 10. gününe gelir. Ovulasyon (yumurtlama) sonrasında yumurtanın vucuttaki yaşam süresi 24-36 saat civarında iken Sperm’in yaşam döngüsü 24-72 saat civarıdır. Bu bilgiler ışığında her bayan şu hesabı yapar ve adetleri de düzenli ise ovulasyon (yumurtlama) gününü hesaplayıp, bundan iki gün öncesinden başlayarak gün aşırı üç kere ile ilişkiye girmeleri halinde, gebelik şanslarını en yüksek düzeye çıkarırlar.

Bu konuda ayrıca Ovulasyon (yumurtlama) ne zaman olur konu başlığını altında daha detaylı bilgi verilmiştir.

Döllenme ve Gebelik oluşumu

Salgılanan oositin ömrü 12-24 saattir. Çatlamış yumurtadan atılan oosit Fallop tüpün fimbria denen uçları tarafından yakalanarak tüplere alınır ve burada yolculuğuna başlar. Bu süre içinde oosit sperm hücreleriyle karşılaşır ve şartlar uygun olursa sperm hücrelerinden yalnızca biri oositin içine girerek fertilizasyon (döllenme) olayını başlatır. Döllenen yumurta ve sperm bir yandan bölünerek gelişirken bir yandan da yolculuklarına tüpte devam ederek yaklaşık 3-4 günün sonunda rahim içine ulaşırlar. Daha sonra sperm-oosit birleşmesinden oluşan blastosist endometriumda uygun bir yer bulup yerleşir (implantasyon).

Artık gebelik süreci başlamıştır. İmplante olan hücrelerden beta HCG adlı hormon salgılanır ve hücreler de hızla çoğalarak embriyo oluşumunu başlatırlar.

Eğer yumurtlama sonrası gebelik oluşursa corpus luteumun ömrü uzar ve progesteron salgısını sürdürmeye devam eder. Böylece gebelik oluştuğunda progesteron salgısı azalmadığından endometriumda “dökülme” yani adet kanaması gerçekleşmez. Corpus luteum progesteron desteğini, bu görevi gelişmekte olan gebelik ürünü devralana kadar devam ettirir.

 

Paylaş: